Vraag jij je af wat nu eigenlijk de verschillen zijn tussen bakpoeder en gist? Het zijn allebei rijsmiddelen inderdaad. Maar wanneer gebruik je nu wat? En kan je het voor elkaar vervangen? Ik help je! In deze blog lees je meer over zowel gist als bakpoeder. Handig!
Rijsmiddelen
Er zijn meerdere manieren om jouw (glutenvrije) baksels luchtig te krijgen. Eerder schreef ik al een uitgebreide blog over het verschil tussen bakpoeder en baking soda. Deze wordt super vaak gelezen, en een vraag die hieruit veel volgde, is over het verschil tussen gist en bakpoeder. Logische vraag, want het zijn allebei veel gebruikte rijsmiddelen.
Bakpoeder en gist zijn totaal verschillend
Om maar met de deur in huis te vallen: bakpoeder en gist zijn echt twee totaal verschillende ingrediënten, en ze werken ook op een heel andere manier. Goed, dat vereist wat meer uitleg. We gaan eerst even op beide rijsmiddelen in.
Wat is bakpoeder?
Bakpoeder is een chemisch rijsmiddel. Het bestaat meestal uit een combinatie van een zuur (zoals wijnsteen) en natriumbicarbonaat – ook wel bekend als baking soda, met een als toevoeging een beetje maïszetmeel als vulmiddel.
Wanneer bakpoeder in contact komt met vocht én warmte, komt er gas vrij. Dat gas zorgt voor luchtbelletjes in je beslag of deeg – en dus voor luchtigheid.
Bij baking soda moet je zelf nog een zuur toevoegen. Hier lees je meer over baking soda en bakpoeder.
Bekijk dan mijn boek Écht Lekker Glutenvrij. In dit boek vind je niet alleen 89 fantastische zoete en hartige (bak)recepten, ik deel ook mijn inside tips & tricks waardoor je ook jouw glutenvrije baktalent een upgrade geeft!
Wat is gist?
Gist is een levend organisme – een schimmel. In droge vorm ziet het eruit als kleine korreltjes, maar voeg je er water en iets zoets toe, dan komt het tot leven. Het zal binnen 10 minuten gaan borrelen en schuimen. Gist voedt zich met suikers in het deeg en zet deze om in koolzuurgas en alcohol. Dat gas zorgt voor luchtigheid. En maak je trouwens geen zorgen om de alcohol, want dit verdampt volledig tijdens het bakken!
Gedroogde gist of verse gist
De kleine bekende korrels zijn gist in gedroogde vorm. Deze vind je vaak in kleine zakjes, bijvoorbeeld van Dr. Oetker Vaak heb je één zakje nodig per keer. Handig! Maar als je vaker bakt, is het misschien een goed idee om te kijken naar grotere verpakkingen met gedroogde gist. Stuk voordeliger.
Verse gist is hetzelfde ingrediënt, maar ziet er anders uit. Het is een blokje dat je in de koelkast moet bewaren en veel korter houdbaar.
In mijn recepten zie je vaak gedroogde gist staan. De korreltjes dus! Mocht dit afwijken, dan zet ik het er natuurlijk bij in een recept.
Rijstijd: een verschil tussen gist en bakpoeder
Je moet geen appels met peren vergelijken, en zo geldt het ook voor gist en bakpoeder. Het zijn gewoon twee verschillende stoffen. Recepten waarin gist gebruikt wordt, zijn doorgaans heel anders qua tijdschema dan recepten waarin bakpoeder moet worden gebruikt. Gist heeft namelijk tijd nodig om te rijzen. Vaak heeft een recept met gist zelfs twee periodes ingebouwd met rijstijd.
Bakpoeder daarentegen werkt vrijwel meteen. Je hebt geen rijstijd nodig. Sterker nog, je moet het vaak op het laatste moment toevoegen aan je beslag.
Kan je gist en bakpoeder met elkaar vervangen?
In de meeste gevallen: nee. Omdat ze anders werken, kan je ze niet zomaar wisselen. Als een recept vraagt om gist, gaat het meestal om deeg dat moet rijzen. Dat gebeurt niet als je er wat bakpoeder aan toevoegt. Andersom kan je niet verwachten dat een cake zomaar gaat rijzen in de oven als je gist toevoegt in plaats van bakpoeder.
Glutenvrij brood bakken zonder gist
Sommigen gebruiken liever geen gist in hun voeding. Ik deel ook veel recepten waarin ik juist bakpoeder gebruik in plaats van gist om deze reden. Een andere optie is bakken met zuurdesem in plaats van gist. Ik zal een paar recepten laten zien waarbij ik broodjes bak zonder gist. En daarna ga ik kort in op zuurdesem. Ik kan dat veel langer maken en er heel veel over vertellen, maar in deze blog houden we dit even beknopt. Hier volgen eerst drie recepten voor broodjes zonder gist. Dan zie je meteen hoe mooi luchtig dit kan worden.
Glutenvrij sodabrood
Een brood waarbij geen gist of desem gebruikt wordt, maar tóch luchtig is door bakpoeder en/of baking soda, wordt ook wel ‘Sodabrood’ genoemd. In het Engels kom je deze term vaker tegen, namelijk ‘Soda Bread’. Dit sodabrood is gemaakt met noten, dadels en rozijnen. Voedzaam, lekker én sneller op tafel dan een brood dat moet rijzen.
Glutenvrije eiwitrijke haverbroodjes
Op de bovenstaande afbeelding, zie je mijn eiwitrijke haverbroodjes. Onwijze aanrader om te maken. Mis je echt lekker glutenvrij brood maar heb je geen tijd om lang in de keuken te staan? Dan is dit jouw recept! Super smaakvol, makkelijk om te maken én ze staan binnen een half uurtje versgebakken op tafel. Dat deze broodjes zo snel gemaakt zijn, komt door het gebruik van bakpoeder in plaats van gist.
Glutenvrije rozijnenbolletjes zonder gist
Nog zo’n aanrader: deze rozijnenbolletjes. Ze zijn superluchtig! Ik gebruik hierbij zowel bakpoeder als baking soda. Deze los je op in ’n beetje citroensap en voeg je al bubbelend als laatste toe aan je mengsel. Wedden dat jij heerlijk luchtige broodjes krijgt? En dat zónder het gebruik van gist!
Glutenvrije brood recepten mét gist
Je vindt tussen mijn recepten ook genoeg broden waarbij wel gist gebruikt wordt. Kortgeleden plaatste ik bijvoorbeeld de lekkerste focaccia ooit! Bij zulke recepten activeer je eerst de gist door het te mengen met met warm water en een zoetmiddel. Als je dit dan een minuut of 10 laat staan, zal het helemaal gaan schuimen! Dat is het moment om het te gaan gebruiken.
Makkelijke glutenvrije focaccia
Deze focaccia bestaat volledig uit pure meelsoorten. En… het iis de beste die ik ook heb gemaakt! Krokant van buiten, met een zacht open broodkruim en heerlijke tomaatjes on top. Perfect als lunch, tussendoortje, op de borrelplank of met een kop soep. In tegenstelling tot wat je misschien denkt is deze glutenvrije focaccia heel makkelijk om te maken.
Glutenvrije Pita Broodjes
Deze super luchtige pita broodjes hebben hun puffy structuur te danken aan gist. Ze zijn heel makkelijk te maken! Ik beloof je, zodra je dit hebt geproefd, koop je nooit meer pita broodjes uit de supermarkt. Ook lactosevrij en vegan, trouwens.
Glutenvrije worstenbroodjes
Wie kent ze niet: Brabantse worstenbroodjes. Eén van de meest populaire Hollandse baksels, denk ik, dus hoogste tijd om met jullie te delen hoe je deze glutenvrije worstenbroodjes zelf kunt maken. Ik deel in het recept ook tips om ze volledig plantaardig te maken.
Glutenvrije zuurdesem recepten
Naast gist en bakpoeder, kan je ook desem gebruiken om je broden en baksels luchtig te krijgen. Dit is natuurlijk niet helemaal de hoofdvraag van deze blog, maar ik benoem het toch even kort. Ik heb hier namelijk een complete cursus voor opgezet! We maken hierin niet alleen de lekkerste zuurdesembroden, maar ook talloze recepten met discard en andere creatieve recepten. Ik deel mijn geheim en jarenlange kennis met jou, zodat ook jij het plezier en de voldoening kunt ervaren van het bakken van je eigen glutenvrije zuurdesembrood. Klik hier voor meer informatie.
Nu weet jij de verschillen tussen bakpoeder en gist!
Als je he-le-maal tot hier bent gekomen, onderaan deze blog, dan denk ik dat je wel aardig wat informatie rijker bent geworden :) Ik hoop dat je geïnspireerd bent om lekker aan de slag te gaan met glutenvrij bakken. Zowel bakpoeder als gist kunnen jouw beste vrienden worden, als je ze goed gebruikt. Mocht je nog vragen hebben, reageer dan hieronder!
